Konveyör rulosu, bantlı konveyörde bandı taşıyan ve yönlendiren, içinde rulmanlar bulunan silindirik parçadır. Bir konveyörde yüzlerce rulo bulunabilir ve dönmeyen tek bir rulo bile bandı kesebilir, sürtünmeyi ve enerji tüketimini artırabilir. Yedek rulo siparişinde en sık yaşanan sorun ise yanlış ölçüdür: Rulo boyu, mil ucu veya çap uymadığında rulo sehpaya takılamaz.
Bu rehberde konveyör rulosu ölçülerinin nasıl belirlendiğini, bant genişliğine göre rulo boyu tablosunu, standart rulo çaplarını, mil ve mil ucu ölçülerini ve doğru sipariş için gereken bilgileri anlatıyoruz. Rulo tipleri ve arıza belirtileri için konveyör ruloları rehberimize bakabilirsiniz.
Bir Konveyör Rulosunun Ölçüleri
| Ölçü | Tanım | Nasıl Ölçülür? |
|---|---|---|
| Rulo çapı (D) | Boru dış çapı | Kumpas veya şerit metre ile çevre ölçüsü / π |
| Rulo boyu (L) | Boru (gövde) uzunluğu | Boru uçları arası |
| Toplam mil boyu | Mil uçları arası uzunluk | Mil ucundan mil ucuna |
| Mil çapı (d) | Rulman içinden geçen mil çapı | Kumpas |
| Mil ucu tipi | Anahtar ağzı (iki yan düz), delikli, dişli vb. | Gözle ve kumpasla |
| Anahtar ağzı ölçüsü | Düzlükler arası mesafe ve düzlük boyu | Kumpas |
| Boru et kalınlığı | Boru duvar kalınlığı | Kumpas (uçtan) |
Bant Genişliğine Göre Rulo Boyu Tablosu
Aşağıdaki değerler, DIN 15207 serisine uygun yaygın rulo boylarıdır. Üç rulolu (oluklu) taşıyıcı istasyonlarda her bir rulonun boyu, tek rulolu düz dönüş istasyonlarında ise dönüş rulosu boyu verilmiştir:
| Bant Genişliği | 3’lü Taşıyıcı Rulo Boyu | Düz Dönüş Rulosu Boyu |
|---|---|---|
| 500 mm | 200 mm | 600 mm |
| 650 mm | 250 mm | 750 mm |
| 800 mm | 315 mm | 950 mm |
| 1000 mm | 380 mm | 1150 mm |
| 1200 mm | 465 mm | 1400 mm |
| 1400 mm | 530 mm | 1600 mm |
| 1600 mm | 600 mm | 1800 mm |
Farklı standartlar (ör. CEMA) ve üreticiler farklı boylar kullanabilir; iki rulolu V tipi dönüş istasyonlarında ve özel sehpalarda boylar farklıdır. Bu nedenle mevcut rulo ölçülerek veya sehpa ölçüleri alınarak sipariş verilmelidir.
Standart Rulo Çapları
Yaygın konveyör rulosu çapları şunlardır: 63,5 – 76 – 89 – 102 – 108 – 114 – 127 – 133 – 140 – 152 – 159 – 168 – 194 mm. Çap seçimi bant genişliğine, bant hızına ve yüke bağlıdır:
| Uygulama | Yaygın Çap Aralığı | Not |
|---|---|---|
| Hafif konveyörler, dar bant | 63,5–89 mm | Düşük hız ve yük |
| Kırma eleme tesisi konveyörleri (500–1000 mm bant) | 89–133 mm | En yaygın grup |
| Geniş ve hızlı bantlar, ağır hizmet | 133–194 mm | Daha düşük devir, daha uzun rulman ömrü |
| Darbe ruloları | Kauçuk halkalı, daha büyük dış çap | Yükleme noktası |
Aynı bant hızında büyük çaplı rulo daha düşük devirde döner; bu da rulman ömrünü uzatır ve gürültüyü azaltır. Yüksek bant hızlarında küçük çaplı rulolar hızla ısınabilir.
Mil Çapı ve Mil Ucu Ölçüleri
| Mil Çapı | Yaygın Anahtar Ağzı (düzlükler arası) | Tipik Rulman | Kullanım |
|---|---|---|---|
| 20 mm | 14 mm | 6204 | Hafif ve orta hizmet |
| 25 mm | 18 mm | 6205 / 6305 | Orta ve ağır hizmet |
| 30 mm | 22 mm | 6206 / 6306 | Ağır hizmet, geniş bant |
| 40 mm | Üreticiye göre | 6308 vb. | Çok ağır hizmet |
Anahtar ağzı ölçüsü ve düzlük boyu, rulonun sehpadaki yuvaya oturması için kritiktir. Rulman numaraları ve ölçüleri için rulman ölçü tablosu rehberimize bakabilirsiniz.
Rulo Tipleri
- Taşıyıcı (oluklu) rulolar: Yüklü bandı taşır; genellikle 3’lü istasyon, 20–35° oluk açısı.
- Dönüş rulolar: Boş dönen bandı taşır; düz veya V tipi.
- Darbe ruloları: Yükleme noktasında kauçuk halkalarla darbeyi sönümler.
- Diskli dönüş ruloları: Yapışkan malzemenin dönüş tarafında birikmesini azaltır.
- Kendinden hizalamalı rulolar: Bant kaçıklığını düzeltir.
- Kauçuk kaplı veya poliüretan rulolar: Aşındırıcı veya korozif ortamlar.
Rulo Aralıkları
| Bölge | Yaygın Aralık |
|---|---|
| Taşıyıcı (yük) tarafı | Yaklaşık 1,0–1,5 m (yüke göre) |
| Yükleme noktası | Yaklaşık 0,3–0,5 m (darbe ruloları) veya darbe yatağı |
| Dönüş tarafı | Yaklaşık 2,5–3 m |
| Tambur geçişleri | Bant geçiş mesafesine göre özel düzen |
Aralık; bant sehimi, yük ve bant gerginliğine göre belirlenir. Kapasite ve güç hesapları için bantlı konveyör hesabı rehberimize bakabilirsiniz.
Doğru Rulo Seçimi: Sızdırmazlık ve Kalite
- Labirent sızdırmazlık: Tozlu ve ıslak kırma eleme ortamında rulman ömrünü belirleyen en önemli özelliktir.
- Boru kalitesi ve salgı: Düzgün dönmeyen rulo titreşim ve bant aşınması yapar.
- Rulman kalitesi: Ömür boyu yağlı, kaliteli rulmanlar tercih edilmelidir.
- Kaynak ve kapak kalitesi: Kapakların boruya düzgün kaynaklanması.
Ucuz ama kötü sızdırmazlığa sahip bir rulo kısa sürede kilitlenip bandı kesebilir; doğru karşılaştırma ölçütü birim fiyat değil, rulo ömrü ve duruş maliyetidir.
Sipariş İçin Gerekli Bilgiler
- Bant genişliği ve istasyon tipi (3’lü taşıyıcı, düz dönüş, V dönüş, darbe),
- Rulo çapı ve boru boyu,
- Mil çapı, toplam mil boyu, mil ucu tipi ve anahtar ağzı ölçüsü,
- Rulman tipi (biliniyorsa),
- Kaplama ihtiyacı (kauçuk, poliüretan),
- Adet ve çalışma koşulları (toz, su, sıcaklık).
Sık Yapılan Hatalar
- Rulo boyunu boru boyu yerine toplam mil boyuyla karıştırmak.
- Anahtar ağzı ölçüsünü kontrol etmemek.
- Yüksek bant hızında küçük çaplı rulo kullanmak.
- Yükleme noktasında darbe rulosu veya darbe yatağı kullanmamak.
- Dönmeyen ruloları zamanında değiştirmemek.
Sıkça Sorulan Sorular
800 mm bant için rulo boyu kaçtır?
DIN 15207’ye göre 3’lü taşıyıcı istasyonda her rulo 315 mm, düz dönüş rulosu 950 mm’dir.
En yaygın konveyör rulosu çapı nedir?
Kırma eleme tesislerinde 89, 108 ve 133 mm çaplar yaygındır.
Rulo mil çapı neye göre seçilir?
Rulo yüküne, boyuna ve bant genişliğine göre; ağır hizmette 25–30 mm mil yaygındır.
Konveyör rulosu neden döner değil?
Rulman arızası, toz ve su girişi, malzeme sıkışması veya eğilmiş mil başlıca nedenlerdir.
Mevcut Ruloyu Ölçme Adımları
- Ruloyu sehpadan çıkarın ve temizleyin.
- Boru dış çapını kumpasla ölçün; kumpas yetmiyorsa çevreyi şerit metreyle ölçüp π’ye bölün.
- Boru (gövde) boyunu kapaktan kapağa ölçün.
- Toplam mil boyunu mil ucundan mil ucuna ölçün.
- Mil çapını ve anahtar ağzı (düzlükler arası) ölçüsünü, düzlük boyunu ölçün.
- Mil ucu tipini (anahtar ağzı, delikli, dişli, segman kanallı) fotoğraflayın.
- Varsa rulo üzerindeki etiket ve rulman numarasını not edin.
Ölçülerle birlikte rulonun ve sehpanın fotoğraflarını göndermek hatalı siparişi önler.
Saha Örneği
Bir tesiste yeni alınan taşıyıcı ruloların sehpaya oturmadığı görülür. İnceleme, rulo boru boyunun doğru olduğunu ancak toplam mil boyunun ve anahtar ağzı ölçüsünün eski rulolardan farklı olduğunu gösterir. Sipariş sadece “1000’lik bant rulosu” olarak verilmiştir. Mil ucu ölçüleri de belirtilerek yeniden sipariş verildiğinde sorun çözülür. Bu örnek, bant genişliğinin tek başına yeterli bilgi olmadığını gösterir.
Rulo Ömrünü Etkileyen Faktörler
| Faktör | Etki |
|---|---|
| Sızdırmazlık kalitesi | Toz ve su girişi rulman ömrünü belirler |
| Rulo devri | Küçük çap ve yüksek bant hızı, devri ve ısınmayı artırır |
| Yük | Aşırı yük ve darbe, rulman ve mil yorulmasına yol açar |
| Malzeme birikmesi | Rulo üzerinde yapışan malzeme salgı ve bant kaçıklığı yaratır |
| Hizalama | Eğik rulolar bant kaçıklığına ve kenar aşınmasına neden olur |
Terimler Sözlüğü
- Taşıyıcı istasyon: Yüklü bandı taşıyan rulo grubu ve sehpası.
- Anahtar ağzı: Mil ucundaki, ruloyu sehpada döndürmeyen iki düz yüzey.
- Labirent sızdırmazlık: Toz ve suyu rulmana ulaşmadan durduran temassız sızdırmazlık.
- Salgı: Rulonun dönerken eksenden sapması.
- Darbe yatağı: Yükleme noktasında kızak tipi bant desteği.
Daha Fazla Soru
1000 mm bant için rulo boyu kaçtır?
DIN 15207’ye göre 3’lü taşıyıcı istasyonda her rulo 380 mm, düz dönüş rulosu 1150 mm’dir.
Kauçuk kaplı rulo ne zaman kullanılır?
Aşındırıcı veya yapışkan malzemede, korozif ortamda ve dönüş tarafında bant temizliğini artırmak için.
Rulolar takım halinde mi değişmeli?
Arızalı rulolar tek tek değiştirilebilir; ancak aynı istasyondaki rulolar aynı çap ve ölçüde olmalıdır.
CSP Mühendislik Desteği
CSP Mühendislik; taşıyıcı, dönüş, darbe ve özel konveyör rulolarını ölçüye göre tedarik eder ve konveyör bakımı konusunda destek verir. Rulo ve diğer konveyör parçaları için bantlı konveyör yedek parçaları sayfamızı ve konveyör yedek parçaları rehberimizi, konveyör yapısı için bantlı konveyör kılavuzumuzu inceleyebilirsiniz.
