Bir rulmanın üzerindeki rulman numarası, onun tipini, boyut serisini, iç çapını ve özel özelliklerini anlatan bir koddur. Numarayı doğru okumak; yedek rulmanı hızlı ve doğru bulmayı, yanlış rulman takılmasından kaynaklanan erken arızaları önlemeyi sağlar. Bu rehberde rulman numaralarının nasıl okunduğunu, ZZ, 2RS, C3 ve K gibi son eklerin ne anlama geldiğini, yaygın rulman serilerinin ölçü tablolarını ve numarası silinmiş bir rulmanın nasıl ölçüleceğini anlatıyoruz.
Rulman tipleri, seçimi ve arıza analizi için rulman nedir rehberimize bakabilirsiniz.
Rulman Numarası Nasıl Okunur?
Standart bir rulman numarası genellikle üç bölümden oluşur: ön ek + temel numara + son ek. Örneğin 6205-2RS C3:
- 6 → Rulman tipi: sabit bilyalı rulman,
- 2 → Boyut serisi (genişlik/dış çap serisi): 62 serisi,
- 05 → Delik (iç çap) kodu: 05 × 5 = 25 mm,
- 2RS → İki tarafı kauçuk keçeli,
- C3 → Normalden büyük radyal iç boşluk.
İç Çap (Delik) Kodu
| Son İki Rakam | İç Çap |
|---|---|
| 00 | 10 mm |
| 01 | 12 mm |
| 02 | 15 mm |
| 03 | 17 mm |
| 04 ve üzeri | Kod × 5 (ör. 04 = 20 mm, 10 = 50 mm, 16 = 80 mm) |
Bu kural, yaklaşık 20–480 mm iç çap aralığındaki standart rulmanlar için geçerlidir. Çok küçük ve çok büyük rulmanlarda farklı gösterimler kullanılabilir.
Tip Kodları
| İlk Rakam / Harf | Rulman Tipi | Örnek |
|---|---|---|
| 6 | Sabit bilyalı rulman | 6205, 6310 |
| 1, 2 (12xx, 22xx bilyalı) | Oynak bilyalı rulman | 1208, 2210 |
| 222xx, 223xx, 230xx… | Oynak (küresel) makaralı rulman | 22216, 22320 |
| 3 (302xx, 322xx…) | Konik makaralı rulman | 30205, 32210 |
| N, NU, NJ, NUP | Silindirik makaralı rulman | NU210, NJ308 |
| 5 (51xxx) | Eksenel bilyalı rulman | 51110 |
| 7 | Eğik bilyalı rulman | 7208 |
| UC, UCP, UCF | Yataklı rulman üniteleri | UCP208 |
Rulman Son Ekleri: ZZ, 2RS, C3, K Ne Demek?
| Son Ek | Anlamı | Nerede Kullanılır? |
|---|---|---|
| Z / ZZ (2Z) | Bir / iki tarafı metal kapaklı (temassız) | Temiz ortam, yüksek devir |
| RS / 2RS (2RS1, 2RSH, DDU vb.) | Bir / iki tarafı kauçuk keçeli (temaslı) | Tozlu ve nemli ortam; konveyör ruloları |
| C3 | Normalden büyük radyal iç boşluk | Sıkı geçme, sıcak çalışma, motorlar |
| C4 | C3’ten de büyük iç boşluk | Titreşimli elekler, yüksek sıcaklık |
| C2 / CN | Normalden küçük / normal iç boşluk | Hassas uygulamalar / genel |
| K | Konik delik (1:12) | Sıkma manşonu ile mile montaj |
| W33 | Dış bilezikte yağlama kanalı ve delikleri | Oynak makaralı rulmanlar |
| M, MA, MB | Pirinç kafes | Darbeli ve ağır yükler |
| J, JN | Sac çelik kafes | Genel |
| TN9 | Poliamid kafes | Sessiz çalışma, orta sıcaklık |
| N / NR | Dış bilezikte segman kanalı / segmanlı | Eksenel konumlama |
| P6, P5 | Hassasiyet (tolerans) sınıfı | Yüksek hassasiyet gereken miller |
Son ek gösterimleri üreticiden üreticiye farklılık gösterebilir. Örneğin titreşimli elek uygulamaları için geliştirilmiş oynak makaralı rulmanlar, üreticiye göre değişen özel son eklerle tanımlanır (ör. bazı üreticilerde VA405 / VA406 gibi). Elek rulmanını değiştirirken yalnızca temel numarayı değil, son eklerin tamamını eşleştirmek gerekir.
Rulman Ölçü Tabloları
Aşağıdaki ölçüler ISO boyut planına göre standarttır: d iç çap, D dış çap, B genişlik (mm).
6000, 6200 ve 6300 Serisi Sabit Bilyalı Rulmanlar
| İç Çap (d) | 60xx (d×D×B) | 62xx (d×D×B) | 63xx (d×D×B) |
|---|---|---|---|
| 10 | 6000: 10×26×8 | 6200: 10×30×9 | 6300: 10×35×11 |
| 12 | 6001: 12×28×8 | 6201: 12×32×10 | 6301: 12×37×12 |
| 15 | 6002: 15×32×9 | 6202: 15×35×11 | 6302: 15×42×13 |
| 17 | 6003: 17×35×10 | 6203: 17×40×12 | 6303: 17×47×14 |
| 20 | 6004: 20×42×12 | 6204: 20×47×14 | 6304: 20×52×15 |
| 25 | 6005: 25×47×12 | 6205: 25×52×15 | 6305: 25×62×17 |
| 30 | 6006: 30×55×13 | 6206: 30×62×16 | 6306: 30×72×19 |
| 35 | 6007: 35×62×14 | 6207: 35×72×17 | 6307: 35×80×21 |
| 40 | 6008: 40×68×15 | 6208: 40×80×18 | 6308: 40×90×23 |
| 45 | 6009: 45×75×16 | 6209: 45×85×19 | 6309: 45×100×25 |
| 50 | 6010: 50×80×16 | 6210: 50×90×20 | 6310: 50×110×27 |
22200 ve 22300 Serisi Oynak Makaralı Rulmanlar
Kırıcılarda, titreşimli eleklerde ve konveyör tamburlarında en yaygın rulman grubudur.
| İç Çap (d) | 222xx (d×D×B) | 223xx (d×D×B) |
|---|---|---|
| 40 | 22208: 40×80×23 | 22308: 40×90×33 |
| 50 | 22210: 50×90×23 | 22310: 50×110×40 |
| 60 | 22212: 60×110×28 | 22312: 60×130×46 |
| 70 | 22214: 70×125×31 | 22314: 70×150×51 |
| 80 | 22216: 80×140×33 | 22316: 80×170×58 |
| 90 | 22218: 90×160×40 | 22318: 90×190×64 |
| 100 | 22220: 100×180×46 | 22320: 100×215×73 |
| 110 | 22222: 110×200×53 | 22322: 110×240×80 |
| 120 | 22224: 120×215×58 | 22324: 120×260×86 |
| 140 | 22228: 140×250×68 | 22328: 140×300×102 |
Konik delikli (K) rulmanlar sıkma manşonu ile mile takılır. Manşon numarası rulman serisine göre seçilir; örneğin 22216 K rulman, H316 sıkma manşonu ile 70 mm mile monte edilir. Manşonlu montajda iç boşluk azalması ölçülerek sıkılık ayarlanmalıdır.
Numarası Okunmayan Rulman Nasıl Ölçülür?
- Rulmanı temizleyin; bilezik yan yüzeyinde silik numara kalıntısı olup olmadığına bakın.
- Kumpas veya mikrometre ile iç çap (d), dış çap (D) ve genişlik (B) ölçün.
- Rulman tipini belirleyin: bilyalı mı makaralı mı, tek sıra mı çift sıra mı, konik delik var mı?
- Keçe/kapak, kafes malzemesi ve yağlama kanalı gibi özellikleri not edin.
- Ölçüleri ölçü tablosuyla eşleştirin; aynı d×D×B ölçüsünde farklı tipler olabileceğini unutmayın.
- Ekipmanın kılavuzunda veya parça listesinde orijinal numarayı doğrulayın.
Ölçüm yapamıyorsanız rulmanın fotoğraflarını ve kullanıldığı ekipmanı bize iletebilirsiniz.
Mil ve Yuva Geçmeleri
Rulmanın ömrü, yalnızca doğru numara değil doğru geçmeye de bağlıdır. Genel kural olarak dönen bilezik sıkı, sabit bilezik daha gevşek geçmeyle takılır. Örneğin milde dönen iç bilezik için genellikle k5, m5 gibi sıkı mil toleransları, sabit dış bilezik için H7 gibi yuva toleransları kullanılır. Kesin tolerans; yük, devir ve rulman tipine göre üretici kataloğundan seçilmelidir. Aşınmış mil ve yuvalar yeni rulmanın da kısa sürede arızalanmasına yol açar (mil burcu ve onarım rehberi).
Madencilik Ekipmanlarında Yaygın Rulmanlar
| Ekipman | Yaygın Rulman Grubu | Dikkat |
|---|---|---|
| Çeneli kırıcı | Büyük 222xx / 232xx oynak makaralı | Darbe, sızdırmazlık |
| Titreşimli elek | 223xx elek tipi oynak makaralı (C3/C4) | Elek tipi son ek şart |
| Konveyör tamburu | 222xx K + sıkma manşonu, SNL/SD yataklar | Hizalama |
| Konveyör rulosu | 62xx / 63xx 2RS veya ZZ | Sızdırmazlık (rulo ölçüleri) |
| Elektrik motoru | 62xx / 63xx C3, NU silindirik | Şaft akımı |
| Redüktör | Konik ve silindirik makaralı | Yağ temizliği (redüktör rehberi) |
Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca temel numaraya bakıp C3/C4, kafes veya elek tipi son ekleri gözden kaçırmak.
- 2RS yerine ZZ (veya tersi) takarak sızdırmazlığı değiştirmek.
- Sahte (taklit) rulman kullanmak; güvenilir tedarikçi tercih edilmeli.
- Konik delikli rulmanı ölçmeden sıkmak.
- Aşınmış mil veya yuvaya yeni rulman takmak.
Sıkça Sorulan Sorular
6205 rulmanın ölçüleri nedir?
25 mm iç çap, 52 mm dış çap ve 15 mm genişliktir.
ZZ ile 2RS arasındaki fark nedir?
ZZ metal kapaklıdır, sürtünmesi düşüktür ancak toz ve suya karşı koruması sınırlıdır. 2RS kauçuk keçelidir; tozlu ve nemli ortamlarda daha iyi koruma sağlar.
C3 rulman ne zaman kullanılır?
Sıkı geçme, yüksek çalışma sıcaklığı veya ısıl genleşmenin beklendiği uygulamalarda; elektrik motorlarında yaygındır.
22216 K rulman ne demek?
80 mm iç çaplı, 222 serisi oynak makaralı rulmandır; K son eki konik delik anlamına gelir ve sıkma manşonu ile mile takılır.
Rulman numarası silinmişse ne yapmalıyım?
İç çap, dış çap ve genişliği ölçüp rulman tipini belirleyin; ölçü tablosuyla eşleştirin ve ekipman kılavuzundan doğrulayın.
Örneklerle Rulman Numarası Okuma
| Numara | Açıklama |
|---|---|
| 6205-2RS C3 | Sabit bilyalı, 25 mm iç çap, iki tarafı kauçuk keçeli, C3 boşluklu |
| 6308-ZZ | Sabit bilyalı, 40 mm iç çap, 63 serisi (ağır), iki tarafı metal kapaklı |
| 22216 E K C3 | Oynak makaralı, 80 mm iç çap, güçlendirilmiş tasarım, konik delik, C3 boşluk (son ek gösterimi üreticiye göre değişebilir) |
| 22320 (elek tipi son ekli) | Oynak makaralı, 100 mm iç çap, 223 serisi; elek uygulamasına özel son ekler |
| NU 210 | Silindirik makaralı, 50 mm iç çap, iç bilezik eksenel serbest |
| 30206 | Konik makaralı, 30 mm iç çap |
| UCP 208 | Ayaklı yataklı rulman ünitesi, 40 mm mil için |
Saha Örneği
Bir tesiste titreşimli eleğin rulmanları kısa aralıklarla arızalanır. İnceleme, sökülen rulmanla takılan yeni rulmanın ana numaralarının aynı (223xx) olduğunu ancak yeni rulmanın elek uygulamasına özel son eki taşımayan, normal boşluklu genel amaçlı bir rulman olduğunu gösterir. Doğru son ekli rulman temin edilip gresleme düzeni üretici değerine göre ayarlandığında arızalar ortadan kalkar. Rulman siparişinde tam numaranın (ön ek ve son eklerle birlikte) iletilmesi bu nedenle kritiktir.
Terimler Sözlüğü
- Delik kodu: Rulman numarasının son iki rakamı; iç çapı gösterir.
- Boyut serisi: Aynı iç çapta farklı dış çap ve genişlik gruplarını gösteren kod (60, 62, 63…).
- Radyal iç boşluk: Bilezikler arasındaki hareket payı (C2, CN, C3, C4).
- Sıkma manşonu: Konik delikli rulmanı silindirik mile sabitleyen burç (H serisi).
- Taklit rulman: Bilinen markaların sahte kopyası; erken arıza riski taşır.
Daha Fazla Soru
6305 ile 6205 arasındaki fark nedir?
İkisinin de iç çapı 25 mm’dir; 6305 daha büyük dış çaplı ve daha geniş (63 serisi) olduğu için daha yüksek yük taşır.
2RS rulman yağlanır mı?
2RS ve ZZ rulmanlar genellikle ömür boyu yağlı olarak üretilir ve sonradan gresleme için tasarlanmamıştır.
Rulman ölçü tablosu her markada aynı mı?
Standart serilerde iç çap, dış çap ve genişlik ISO boyut planına göre aynıdır; iç tasarım, kafes ve son ek gösterimleri markaya göre değişebilir.
CSP Mühendislik Desteği
CSP Mühendislik; kırıcı, elek, konveyör ve besleyiciler için rulman, rulman yatağı ve sıkma manşonu tedariki ile montaj desteği sunar. Elek rulmanları için titreşimli elek yedek parçaları, konveyör rulmanları için bantlı konveyör yedek parçaları ve tüm parçalar için yedek parça sayfalarımıza bakabilir; montaj için servis, bakım ve onarım ekibimizden destek alabilirsiniz.
