Dik milli darbeli kırıcıda (VSI) besleme borusundan düşen malzeme, rotorun tabanındaki dağıtıcı plakaya (İngilizce: distributor plate veya wear plate) çarpar. Bu plaka, malzemeyi rotorun çıkış portlarına eşit olarak yönlendirir ve rotor tabanını aşınmaya karşı korur. Rotorun en yoğun darbe ve aşınma aldığı noktalardan biri olduğu için dağıtıcı plaka, VSI’da en sık kontrol edilmesi gereken parçalar arasındadır.
Bu rehberde dağıtıcı plakanın görevini, aşınma belirtilerini, kontrol ve değişim adımlarını, malzeme seçimini ve yedek parça tedarikinde dikkat edilmesi gerekenleri ele alıyoruz. VSI’nın genel çalışma prensibi için dik milli darbeli kırıcı kılavuzumuza bakabilirsiniz.
Dağıtıcı Plakanın Görevi
- Malzemeyi dağıtır: Düşen malzemeyi rotorun tüm portlarına eşit miktarda yönlendirir.
- Rotor tabanını korur: Darbe ve aşınmanın rotor gövdesine ulaşmasını engeller.
- Rotor balansını korur: Eşit dağılım, rotorun her tarafının eşit aşınmasını sağlar.
Dağıtıcı plaka genellikle rotor tabanının merkezine bir cıvata, kama veya merkezleme pimiyle sabitlenir. Bazı tasarımlarda plakanın üzerinde aşınmayı azaltan bir malzeme yatağı oluşur.
Malzeme Seçenekleri
| Malzeme | Özellik | Uygulama |
|---|---|---|
| Krom dökme demir | Yüksek aşınma dayanımı | Orta–yüksek aşındırıcı malzeme |
| Tungsten karbür takviyeli | Çok uzun ömür | Çok aşındırıcı malzeme, uzun bakım aralığı |
| Aşınma çeliği | Ekonomik | Düşük aşındırıcı malzeme |
Aşınma ve Arıza Belirtileri
- Plakanın merkezinde oyuk ve incelme,
- Plakanın merkezden kayması veya bağlantının gevşemesi,
- Rotor tabanında aşınma izleri,
- Tek taraflı aşınma (besleme borusu kaçık),
- Titreşim artışı ve rotor içinde dengesiz aşınma.
Kontrol ve Bakım
| Kontrol | Periyot | Yöntem |
|---|---|---|
| Plaka kalınlığı ve oyuk derinliği | 4–8 saatte bir (aşındırıcı malzeme), aksi hâlde günlük | Kapak açılarak ölçüm |
| Bağlantı ve merkezleme | Günlük | Gözle ve elle |
| Rotor tabanı | Haftalık | Aşınma izi kontrolü |
| Besleme borusu hizası | Her kapak açılışında | Merkezleme |
Değişim Adım Adım
- Kırıcı durdurulur, rotorun tamamen durduğu doğrulanır, LOTO uygulanır.
- Kapak açılır, besleme borusu gerekiyorsa sökülür.
- Dağıtıcı plakanın bağlantısı çözülür; plaka kaldırma aparatıyla alınır.
- Rotor tabanı temizlenir ve kontrol edilir.
- Yeni plaka merkezlenerek yerleştirilir ve sabitlenir.
- Besleme borusu takılarak merkezlenir; kapak kapatılır.
- Boşta çalıştırmada titreşim kontrol edilir.
Çalışma Koşullarının Etkisi
| Koşul | Etki | Öneri |
|---|---|---|
| İri besleme | Darbe artar, plaka çabuk aşınır | Besleme boyutunu sınırlayın |
| Kaçık besleme borusu | Tek taraflı aşınma | Hizalamayı koruyun |
| Yüksek kapasite | Aşınma hızlanır | Kontrol sıklığını artırın |
| Nemli malzeme | Birikme, dengesizlik | Rotor içini temizleyin |
Sık Yapılan Hatalar
- Plakayı rotor tabanı açığa çıkana kadar kullanmak,
- Bağlantı elemanını yenilemeden plaka değiştirmek,
- Besleme borusu hizasını kontrol etmemek,
- Uygun olmayan malzemeyle sık değişim yapmak.
Arıza Teşhis Tablosu
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Plaka çabuk aşınıyor | Aşındırıcı malzeme, iri besleme | Daha dayanıklı malzeme, besleme kontrolü |
| Tek taraflı aşınma | Besleme borusu kaçık | Boruyu merkezleyin |
| Plaka kayıyor | Bağlantı elemanı aşınmış | Bağlantıyı yenileyin |
| Rotor tabanı aşınıyor | Geç değişim | Kontrol aralığını kısaltın |
Sahadan Bir Örnek
Bir kum tesisinde dağıtıcı plaka yalnızca rotor uçları değiştirilirken kontrol ediliyordu. Bir gün plakanın tamamen delindiği ve rotor tabanının ciddi şekilde aşındığı fark edildi. Rotor atölyeye gönderilmek zorunda kaldı. Sonrasında plaka kontrolü vardiya başı listesine eklendi ve tungsten karbür takviyeli plakaya geçilerek kontrol aralıkları uzatıldı.
Satın Alma Öncesi Kontrol Listesi
- VSI marka/model ve rotor tipi belirlendi mi?
- Plaka çapı, kalınlığı ve bağlantı tipi biliniyor mu?
- Bağlantı elemanları siparişe dahil mi?
- Malzeme tercihi aşındırıcılığa göre yapıldı mı?
Sık Sorulan Sorular
Dağıtıcı plaka ne kadar dayanır?
Malzemenin aşındırıcılığına, kapasiteye ve plaka malzemesine göre değişir; tonaj bazında takip edilmelidir.
Plaka ters çevrilebilir mi?
Bazı tasarımlar simetriktir ve çevrilebilir; çoğu tasarımda tek yüzlüdür.
Plaka değişimi rotor balansını etkiler mi?
Merkezde olduğu için etkisi sınırlıdır; ancak aşınmış ve kaymış bir plaka dengesizliğe katkıda bulunabilir.
Dağıtıcı Plaka Tasarım Tipleri
| Tip | Özellik | Avantaj |
|---|---|---|
| Düz dağıtıcı plaka | Tek parça, düz yüzey | Basit, ekonomik |
| Konik / kubbeli dağıtıcı | Merkezde yükseltilmiş profil | Malzemeyi portlara daha düzgün yönlendirir |
| Ters çevrilebilir plaka | Simetrik iki yüz | Ömrü iki katına çıkarma imkânı |
| Karbür takviyeli plaka | Merkez bölgesi karbür ekli | Çok aşındırıcı malzemede uzun ömür |
Plaka tipi, rotor tasarımıyla uyumlu olmalıdır. Farklı profilde bir plaka, malzemenin portlara dağılımını değiştirerek rotor içindeki aşınma düzenini bozabilir.
Aşınma Ölçümü ve Değişim Kriteri
Dağıtıcı plakanın merkezinde, düşen malzemenin çarptığı noktada bir aşınma oyuğu oluşur. Değişim kararında şu ölçütler kullanılabilir:
- Oyuk derinliğinin üreticinin belirttiği sınıra ulaşması,
- Plakanın kenar bölgelerinde incelmenin rotor tabanını açığa çıkarmaya yaklaşması,
- Plaka sabitleme elemanının aşınma bölgesine yaklaşması (sabitleme kaybı riski),
- Çatlak veya kopma görülmesi.
Oyuk derinliği her kontrolde aynı noktadan ölçülüp kaydedilirse, tonaj bazında aşınma hızı çıkarılabilir ve değişim zamanı önceden planlanabilir.
Çalışma Koşullarının Etkisi: Ayrıntılı Bakış
- Besleme debisi: Kapasitenin artması, plakaya çarpan malzeme miktarını ve dolayısıyla aşınmayı artırır.
- Besleme boyutu dağılımı: İri taneler darbe aşınmasını, ince ve aşındırıcı taneler sürtünme aşınmasını artırır.
- Besleme borusu yüksekliği: Düşme yüksekliği arttıkça plakaya gelen darbe enerjisi artar.
- Nem: Plaka üzerinde birikme yapan nemli malzeme bazen koruyucu bir tabaka oluşturabilir; ancak düzensiz birikme balansı bozabilir.
Bakım Kayıt Formu
| Alan | Kayıt |
|---|---|
| Kontrol tarihi ve tonaj | Bant kantarı verisi |
| Oyuk derinliği | Merkez noktadan ölçüm |
| Sabitleme durumu | Sıkı / gevşek / hasarlı |
| Aşınma düzeni | Merkezde / bir tarafta |
| Değişim veya çevirme | Yapılan işlem |
Orijinal mi, Muadil mi?
Dağıtıcı plaka görece basit bir parça gibi görünse de rotor merkezine tam oturması ve sabitleme sisteminin doğru çalışması kritiktir. Muadil plaka seçiminde; dış çap, kalınlık, merkezleme geometrisi, sabitleme deliği veya pim yuvası ölçüleri ve malzeme sertliği doğrulanmalıdır. Uyumsuz bir plaka çalışma sırasında kayabilir veya yerinden çıkarak rotor içinde ciddi hasara yol açabilir.
Stok ve Tedarik Planlaması
- Aşındırıcı malzeme işleyen tesislerde en az iki adet yedek dağıtıcı plaka bulundurulmalıdır.
- Sabitleme elemanları her değişimde yenilenmelidir.
- Karbür takviyeli plakalara geçiş yapılacaksa deneme döneminde standart plakalar da stokta tutulmalıdır.
Daha Fazla Soru
Dağıtıcı plakanın aşınması rotor uçlarını etkiler mi?
Evet. Aşınan plaka malzemenin portlara dağılımını bozar; bazı portlar daha fazla malzeme alarak uçlarının daha hızlı aşınmasına neden olur.
Karbür takviyeli plakaya geçmek her zaman ekonomik mi?
Çok aşındırıcı malzemede ve sık duruşun maliyetli olduğu tesislerde genellikle ekonomiktir; düşük aşındırıcı malzemede standart plaka yeterli olabilir.
Plaka değişimi ne kadar sürer?
Kapak ve besleme borusu söküldükten sonra kısa bir işlemdir; rotor uç kontrolleriyle aynı duruşa planlanması verimlidir.
Dağıtıcı Plaka İçin Yedek Parça ve Servis
CSP Mühendislik, dik milli kırıcı dağıtıcı plakalarını ve bağlantı elemanlarını dik milli kırıcı yedek parçaları kapsamında temin eder; rotor bakımı için servis desteği verir. VSI modelinizi WhatsApp hattımızdan iletin, hızlı teklif hazırlayalım.
