Bantlı konveyörde tahrik tamburu kadar önemli olmasa da kuyruk tamburu ve saptırma (snub/bend) tamburları, bandın düzgün çalışması için hayati rol oynar. Kuyruk tamburu, bandın yükleme ucunda geri döndüğü noktadır ve çoğu konveyörde gergi tertibatına bağlıdır. Saptırma tamburları ise tahrik tamburu üzerindeki sarım açısını artırır veya bandın yönünü değiştirir. Bu tamburlar üzerinde biriken malzeme, bant kaçıklığının en yaygın nedenlerinden biridir.
Bu rehberde kuyruk ve saptırma tamburlarının görevini, malzeme birikmesi sorununu, kanatlı tamburları, bakım ve değişim adımlarını ve yedek parça seçimini ele alıyoruz. Tahrik tamburu için konveyör tamburu rehberimize, genel bakım için bantlı konveyör kılavuzumuza bakabilirsiniz.
Görevleri
- Kuyruk tamburu: Bandın geri dönüşünü sağlar; vidalı gergide gerginliği ayarlayan tambur genellikle budur.
- Saptırma tamburu: Tahrik tamburu üzerindeki sarım açısını artırarak çekişi iyileştirir.
- Kırma (bend) tamburları: Ağırlıklı gergi sistemlerinde ve yön değişimlerinde bandı yönlendirir.
Malzeme Birikmesi ve Kaçıklık İlişkisi
Bant, tamburun büyük çaplı (yüksek) tarafına doğru kayar. Dönüş bandına yapışan malzeme kuyruk ve saptırma tamburlarına taşınır; tamburun bir bölgesinde birikerek çapı büyütür ve bandı o tarafa iter. Ayrıca dönüş bandı ile tambur arasına giren taşlar banda ve tambura hasar verir. Çözümler:
- Etkili birincil ve ikincil sıyırıcılar (bkz. bant sıyırıcılar),
- Kuyruk tamburu önünde dönüş bandı üzerinde V-pulluk (plow) sıyırıcı,
- Yapışkan malzemede kanatlı (wing) kuyruk tamburu: Malzemenin kanatlar arasından düşmesine izin verir,
- Düzenli tambur temizliği.
Arıza ve Aşınma Belirtileri
- Tambur yüzeyinde malzeme birikmesi,
- Bant kaçıklığı (özellikle dönüş tarafında),
- Yatak sıcaklığı ve ses,
- Tambur gövdesinde aşınma veya çatlak,
- Kanatlı tamburda kanatların eğilmesi.
Kontrol ve Bakım
| Kontrol | Periyot | Yöntem |
|---|---|---|
| Tambur yüzeyi temizliği | Günlük | Konveyör durdurulup kilitlendikten sonra |
| Yatak sıcaklığı ve gres | Haftalık | Termometre, gresleme |
| Tamburun banda dikliği | Aylık | Ölçüm |
| V-pulluk sıyırıcı | Haftalık | Bıçak durumu |
Değişim Adım Adım
- Konveyör kilitlenir; gergi gevşetilir.
- Bant tamburdan kaldırılıp desteklenir.
- Yatak cıvataları sökülür; tambur alınır.
- Yeni tambur yerleştirilir; banda dik ve paralel olacak şekilde hizalanır.
- Bant yerleştirilir, gerdirilir, kaçıklık ayarı yapılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Kaçıklığı rulo ayarlarıyla düzeltmeye çalışıp tambur birikmesini görmezden gelmek,
- Çalışan konveyörde tambur temizlemek (ciddi kaza riski),
- Vidalı gergide iki tarafı eşit ayarlamamak,
- Kanatlı tamburu yüksek gerilmeli konveyörde yanlış yerde kullanmak.
Arıza Teşhis Tablosu
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Dönüş tarafında kaçıklık | Kuyruk tamburunda birikme, eşit olmayan gergi | Temizlik, sıyırıcı, gergi ayarı |
| Bantta kesikler | Tambur ile bant arasına giren taşlar | V-pulluk sıyırıcı |
| Yatak arızası | Kirlenme, gres eksikliği | Conta ve gres kontrolü |
Sahadan Bir Örnek
Killi malzeme taşıyan bir konveyörde dönüş bandı sürekli kayıyordu. Kuyruk tamburunun bir tarafında birkaç santimetre kalınlığında kil birikmişti. Kanatlı kuyruk tamburuna geçildi ve dönüş bandına V-pulluk sıyırıcı takıldı; kaçıklık sorunu ortadan kalktı.
Satın Alma Öncesi Kontrol Listesi
- Tambur çapı, boyu, mil ve yatak ölçüleri belirlendi mi?
- Düz mü, kanatlı mı tambur gerekiyor?
- Kaplama ihtiyacı var mı?
Sık Sorulan Sorular
Kanatlı tambur her konveyörde kullanılabilir mi?
Yapışkan malzemede faydalıdır; ancak gürültü ve banda etkisi nedeniyle uygulama koşulları değerlendirilmelidir.
Kuyruk tamburu kaplamalı olmalı mı?
Genellikle gerekmez; aşındırıcı veya yapışkan malzemede kaplama faydalı olabilir.
Kuyruk ve Saptırma Tamburlarının Tasarım Detayları
Kuyruk ve saptırma tamburları, tahrik tamburu gibi tork iletmeseler de bant gerginliğinin önemli bir kısmını taşırlar. Özellikle ağırlıklı gergi sistemlerinde gergi tamburu ve kırma tamburları, bandın iki kolunun toplam gerilmesini taşıdığı için yüksek eğilme yükü altındadır. Bu nedenle tambur seçiminde şu detaylar önemlidir:
- Tambur çapı: Bant karkasının kat sayısına ve tipine göre minimum çap korunmalıdır. Gereğinden küçük çap, bant eklerinin ve karkasın erken yorulmasına neden olur.
- Taç (bombe) profili: Hafif bombeli tamburlar bandın merkezde kalmasına yardımcı olabilir; ancak çelik kordlu ve geniş bantlarda bombe kullanımı sınırlıdır.
- Mil ve göbek bağlantısı: Konik sıkma bilezikli göbekler, kama bağlantısına göre daha az gevşeme sorunu yaşar ve sökümü kolaylaştırır.
- Gövde et kalınlığı ve uç diskleri: Yorulma çatlakları genellikle uç disk–gövde kaynağında başlar; tasarımın gerilme hesabına dayanması gerekir.
- Yatak seçimi: Tozlu ortamda labirent sızdırmazlıklı, greslenebilir yatak gövdeleri tercih edilmelidir.
Kanatlı Tambur mu, Kaplamalı Tambur mu?
| Seçenek | Avantaj | Dezavantaj | Uygun durum |
|---|---|---|---|
| Düz çelik tambur | Basit, ekonomik | Yapışkan malzemede birikme | Kuru, temiz malzeme |
| Kauçuk kaplamalı tambur | Birikmeyi ve aşınmayı azaltır | Kaplama yenileme gerekir | Hafif yapışkan ve aşındırıcı malzeme |
| Kanatlı (wing) tambur | Malzeme kanatlar arasından düşer | Bantta titreşim, gürültü | Çok yapışkan malzeme, kuyruk ucu |
| Spiral kanatlı tambur | Kanatlı tamburun titreşimini azaltır | Daha pahalı | Yapışkan malzeme, daha hassas bantlar |
Çalışma Koşullarının Tambur Ömrüne Etkisi
| Koşul | Etki | Öneri |
|---|---|---|
| Yetersiz bant temizliği | Malzeme birikmesi, kaçıklık, aşınma | Birincil/ikincil sıyırıcı ve V-pulluk |
| Aşırı bant gerginliği | Yatak ve mil yorulması | Gerginliği doğru ayarlayın |
| Nemli ve tozlu ortam | Yatak arızaları, korozyon | İyi sızdırmazlık, düzenli gresleme |
| Tamburun banda dik olmaması | Sürekli kaçıklık, kenar aşınması | Montajda ve bakımda hizalama |
Bakım Kayıt Formu
| Alan | Kayıt |
|---|---|
| Konveyör ve tambur konumu | Kuyruk, saptırma, gergi tamburu |
| Yatak sıcaklığı | Haftalık ölçüm değerleri |
| Gresleme | Tarih ve miktar |
| Birikme durumu | Temizlik ihtiyacı, sıyırıcı durumu |
| Hizalama | Ölçülen sapma ve yapılan düzeltme |
Orijinal mi, Muadil mi?
Kuyruk ve saptırma tamburları çoğu zaman standart ölçülerde üretilir; bu nedenle güvenilir bir imalatçıdan tedarik edilen muadil tamburlar sorunsuz kullanılabilir. Dikkat edilmesi gerekenler: tambur çapı ve boyu, mil çapı ve mil uçlarının ölçüleri, yatak aralığı (yatak merkez mesafesi), gövde et kalınlığı ve kaynak kalitesi, kaplama tipi ve kalınlığı, balans. Değişim öncesi eski tamburun tüm ölçüleri alınmalı ve tambur montaj çizimi ile karşılaştırılmalıdır.
Stok ve Tedarik Planlaması
- Uzun ve kritik konveyörler için bir yedek kuyruk tamburu ve yatak takımı bulundurmak, duruş süresini büyük ölçüde kısaltır.
- Tesis genelinde tambur ve yatak ölçülerinin standartlaştırılması, tek bir yedekle birden fazla konveyörün korunmasını sağlar.
- Kaplamalı tamburlarda yeniden kaplama süresi hesaba katılarak yedek tambur döngüsü planlanabilir.
Montaj Sonrası Kontrol Listesi
- Tambur banda dik ve paralel mi?
- Yatak cıvataları torkunda ve kilitli mi?
- Gresleme yapıldı mı?
- Bant gerginliği doğru mu, kaçıklık var mı?
- İlk 8 saat sonunda yatak sıcaklığı ve cıvatalar kontrol edildi mi?
Daha Fazla Soru
Kuyruk tamburu ile gergi tamburu aynı şey mi?
Vidalı gergili konveyörlerde kuyruk tamburu aynı zamanda gergi tamburudur. Ağırlıklı gergili konveyörlerde ise gergi tamburu genellikle ayrı bir yerde, ağırlık bloğuyla birlikte bulunur.
Saptırma tamburu ne zaman gerekir?
Tahrik tamburunda daha fazla sarım açısı gerektiğinde veya bandın yönü değiştirilmek istendiğinde kullanılır. Sarım açısı arttıkça tahrik tamburunun çekişi iyileşir.
Tamburda malzeme birikmesi nasıl önlenir?
Etkili bant temizleme sistemleri, V-pulluk sıyırıcılar, uygun kaplama ve yapışkan malzemede kanatlı tamburlar birikmeyi büyük ölçüde önler.
Kuyruk ve Saptırma Tamburları İçin Yedek Parça ve Servis
CSP Mühendislik, bantlı konveyör kuyruk, saptırma ve kanatlı tamburlarını bantlı konveyör yedek parçaları kapsamında temin eder; tambur değişimi ve kaçıklık sorunlarının çözümü için servis desteği verir. Ölçülerinizi WhatsApp hattımızdan paylaşabilirsiniz.
