Dik milli darbeli kırıcıda (VSI) malzeme, kırıcının üstündeki besleme borusundan (feed tube) geçerek rotorun merkezine düşer. Rotorun üst kapağında, malzemenin girdiği açıklığı koruyan parçaya besleme gözü halkası (feed eye ring) denir. Bu iki parça küçük ve görece ucuz olsalar da rotorun doğru beslenmesini, rotor içi aşınmanın dengeli olmasını ve rotor balansının korunmasını doğrudan belirler. Besleme borusu merkezden kaçık olduğunda rotorun bir tarafı daha fazla malzeme alır; rotor dengesiz aşınır, titreşim başlar ve rotor uçları erken tükenir.
Sahada “besleme tüpü”, “besleme göz halkası” veya “besleme borusu” olarak anılan bu parçaların görevini, hizalamanın önemini, aşınma belirtilerini, değişim adımlarını ve yedek parça seçimini bu rehberde bir araya getirdik. VSI’nın genel çalışma prensibi için dik milli darbeli kırıcı kılavuzumuza bakabilirsiniz.
Besleme Borusunun ve Besleme Gözü Halkasının Görevi
- Malzemeyi rotorun tam merkezine yönlendirir: Rotorun tüm portlarının eşit malzeme alması için şarttır.
- Rotor üst kapağını korur: Besleme gözü halkası, düşen malzemenin rotor kapağını aşındırmasını engeller.
- Besleme akışını sakinleştirir: Doğru çap ve boydaki boru, malzemenin rotora dengeli girmesini sağlar.
- Kaskad beslemeyi ayırır: Kaskad özellikli kırıcılarda rotor içi ve rotor dışı besleme oranını belirleyen düzenle birlikte çalışır.
Hizalama Neden Bu Kadar Önemli?
Besleme borusunun ekseni ile rotor ekseni arasındaki küçük bir kaçıklık bile, malzemenin rotorun bir tarafına daha fazla düşmesine yol açar. Sonuçları:
- Rotor içindeki aşınma plakalarının ve rotor uçlarının bir tarafta daha hızlı aşınması,
- Rotor balansının bozulması ve titreşim şalterinin sık devreye girmesi,
- Besleme gözü halkasının ve dağıtıcı plakanın tek taraflı aşınması,
- Yatak kartuşuna binen yükün artması.
Bu nedenle besleme borusu her bakımda ve kapak açılıp kapandıktan sonra merkezlenmelidir.
Malzeme Seçenekleri
| Malzeme | Özellik | Kullanım |
|---|---|---|
| Aşınma çeliği | Ekonomik, değiştirmesi kolay | Düşük–orta aşındırıcı malzeme |
| Krom dökme demir | Yüksek aşınma dayanımı | Aşındırıcı kayaçlar |
| Tungsten karbür takviyeli | En yüksek aşınma dayanımı | Çok aşındırıcı malzeme, uzun bakım aralığı |
| Poliüretan/kauçuk astarlı boru | Darbe sönümleme, düşük gürültü | Besleme borusunun üst bölümleri |
Aşınma ve Arıza Belirtileri
- Besleme gözü halkasının incelmesi veya oyulması,
- Besleme borusu alt ucunun aşınarak kısalması,
- Boru ile halka arasındaki boşluğun büyümesi,
- Rotor kapağında aşınma izleri,
- Rotor içinde tek taraflı aşınma,
- Titreşim artışı.
Kontrol ve Bakım Takvimi
| Kontrol | Periyot | Yöntem |
|---|---|---|
| Besleme borusu hizası | Her vardiya / her kapak açılışında | Merkezleme aparatı veya ölçüm |
| Besleme gözü halkası aşınması | 4–8 saatte bir (aşındırıcı malzeme) | Gözle ve ölçümle |
| Boru alt ucu boyu | Haftalık | Ölçüm |
| Rotor kapağı | Haftalık | Aşınma izi kontrolü |
Değişim Adım Adım
- Kırıcı ve besleyici durdurulur, rotorun tamamen durduğu doğrulanır, LOTO uygulanır.
- Kırıcı kapağı açılır (gerekirse kaldırma ekipmanıyla).
- Besleme borusu sökülür; besleme gözü halkasının bağlantıları çözülür.
- Rotor kapağı ve halka oturma yüzeyi temizlenip kontrol edilir.
- Yeni halka takılır ve sabitlenir.
- Yeni veya mevcut besleme borusu takılır ve rotor eksenine göre merkezlenir.
- Boru ile halka arasındaki boşluk üreticinin değerine getirilir.
- Kapak kapatılır; boşta çalıştırmada titreşim kontrol edilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Kapak kapatıldıktan sonra borunun hizasını kontrol etmemek,
- Halkayı delinene kadar kullanmak; rotor kapağının aşınması,
- Kısalmış boruyla çalışmak; malzemenin rotora düzensiz girmesi,
- Uyumsuz çapta boru kullanmak; kapasite ve dağılım sorunları,
- Kaskad ayarını besleme borusu değişiminden sonra kontrol etmemek.
Arıza Teşhis Tablosu
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Rotor tek taraftan aşınıyor | Besleme borusu kaçık | Boruyu merkezleyin |
| Titreşim artıyor | Dengesiz besleme, rotor içinde birikme | Hizalama ve rotor temizliği |
| Rotor kapağı aşınıyor | Besleme gözü halkası aşınmış | Halkayı değiştirin |
| Kapasite düştü | Boru tıkanması veya yanlış çap | Boru ve besleme kontrolü |
Sahadan Bir Örnek
Bir bazalt kırma kum tesisinde VSI’nın rotor uçları bir tarafta diğerlerinden çok daha hızlı tükeniyor ve titreşim alarmı sık devreye giriyordu. İnceleme sonucunda, kapak bakımından sonra besleme borusunun birkaç santimetre kaçık bırakıldığı tespit edildi. Boru merkezlendi ve kapak kapatma prosedürüne hizalama kontrolü eklendi; aşınma dengelendi, titreşim alarmları kesildi.
Maliyet ve Ömür Analizi
Besleme gözü halkası ve besleme borusu, VSI’nın en ucuz aşınma parçaları arasındadır. Buna karşılık, aşınmış bir halka rotor kapağını, kaçık bir boru ise rotor uçlarını ve yatak kartuşunu riske atar. Bu parçaların düzenli değişimi, rotor ve yatak giderlerini azaltarak ton başına toplam maliyeti düşürür.
Satın Alma Öncesi Kontrol Listesi
- VSI marka/model ve rotor tipi belirlendi mi?
- Besleme borusu çapı ve boyu ölçüldü mü?
- Besleme gözü halkası ölçüleri ve bağlantı tipi biliniyor mu?
- Malzeme tercihi aşındırıcılığa göre yapıldı mı?
İş Güvenliği
- VSI rotoru motor durduktan sonra uzun süre döner; kapak açılmadan önce tamamen durması beklenmelidir.
- Kapak ve besleme borusu ağırdır; kaldırma ekipmanı kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Besleme gözü halkası ne sıklıkla değişir?
Malzemenin aşındırıcılığına ve tonaja bağlıdır; aşındırıcı malzemelerde sık kontrol gerekir.
Besleme borusu çapı neden önemli?
Çap, rotora giren malzeme miktarını ve dağılımını etkiler; rotor tipiyle uyumlu olmalıdır.
Hizalama nasıl kontrol edilir?
Üreticinin merkezleme aparatıyla veya boru ile halka arasındaki boşluğun çevre boyunca ölçülmesiyle.
Besleme gözü halkası ile dağıtıcı plaka aynı mı?
Hayır. Halka rotorun üst kapağındaki girişi korur; dağıtıcı plaka rotorun tabanında malzemeyi portlara dağıtır.
Besleme Sistemiyle Birlikte Değerlendirme
VSI’nın besleme borusu, tek başına değil, besleme sisteminin bütünüyle birlikte değerlendirilmelidir. VSI’lar sürekli ve kontrollü beslemeyi sever; besleme dalgalanırsa rotor yükü ve aşınma düzeni de dalgalanır.
- Besleme bunkeri ve besleyici: Seviye kontrollü bir ara bunker ve frekans kontrollü besleyici, VSI’yı sabit güçte tutar.
- Besleme konveyörü: Malzemeyi besleme kutusunun merkezine bırakmalıdır.
- Besleme kutusu: Malzemenin borunun içine düzgün akmasını sağlamalı, yan duvarlara çarparak yön değiştirmesini engellemelidir.
- Kaskad düzeni: Kaskad özellikli VSI’larda rotor içi ve rotor dışı besleme oranı ayarlanabilir; bu oran ürün ve aşınma dengesini belirler.
Besleme Boyutu ve Boru Çapı İlişkisi
Besleme borusu çapı ve besleme gözü açıklığı, rotorun kabul edebileceği en büyük tane boyutuyla ilişkilidir. Rotor tipinin izin verdiği boyuttan iri taneler, boruda veya rotor girişinde köprüleme yapabilir, rotor içinde sıkışarak dengesizlik ve hasar yaratabilir. Bu nedenle VSI öncesi elek açıklığı, rotor tipine uygun en büyük besleme boyutuna göre seçilmelidir.
Çalışma Koşullarının Etkisi
| Koşul | Etki | Öneri |
|---|---|---|
| Dalgalanan besleme | Rotor yükü ve aşınma dengesiz | Seviye kontrollü besleme |
| İri besleme | Boru ve halka hasarı, köprüleme | Ön eleme açıklığını kontrol edin |
| Nemli malzeme | Boru içinde yapışma | Nem kontrolü, düzenli temizlik |
| Aşındırıcı malzeme | Halka ve boru ucunun hızlı aşınması | Karbür takviyeli parçalar |
Bakım Kayıt Formu
| Alan | Kayıt |
|---|---|
| Hizalama kontrolü | Tarih ve ölçülen sapma |
| Besleme gözü halkası | Kalınlık ve değişim tarihi |
| Boru alt ucu | Ölçülen boy |
| Rotor aşınma düzeni | Dengeli / tek taraflı |
Orijinal mi, Muadil mi?
Besleme borusu ve besleme gözü halkasında ölçü uyumu (iç ve dış çap, boy, bağlantı noktaları) ve malzeme kalitesi belirleyicidir. Muadil parçalarda halkanın rotor kapağına tam oturduğu, borunun kapaktaki yuvasına boşluksuz yerleştiği ve merkezleme imkânı sağladığı kontrol edilmelidir.
Stok Planlaması
- Besleme gözü halkası, rotor uçlarıyla birlikte en sık değişen parçalardandır; en az bir yedek stokta tutulmalıdır.
- Besleme borusunun aşınan alt bölümü için yedek boru veya değiştirilebilir uç parçası bulundurulmalıdır.
Daha Fazla Soru
Besleme borusu ne kadar uzun olmalı?
Borunun alt ucu ile rotor arasındaki mesafe üretici tarafından belirlenir; aşınmayla kısalan boru bu mesafeyi değiştirerek beslemeyi etkiler.
Besleme gözü halkası rotor kapağını nasıl korur?
Düşen malzemenin rotor kapağının iç kenarına çarpmasını önleyerek kapak aşınmasını engeller; halka aşındığında kapak doğrudan aşınmaya başlar.
Hizalamayı kim yapmalı?
Kapak bakımını yapan ekip, kapak kapandıktan sonra hizalamayı kontrol etmeli ve bunu bakım formuna kaydetmelidir.
Besleme Borusu ve Halka İçin Yedek Parça ve Servis
CSP Mühendislik, dik milli kırıcı besleme boruları, besleme gözü halkaları ve diğer rotor aşınma parçalarını dik milli kırıcı yedek parçaları kapsamında temin eder; rotor bakımı ve hizalama için servis desteği verir. VSI modelinizi WhatsApp hattımızdan paylaşarak hızlı teklif alabilirsiniz.
