Kırıcı astar dolgu malzemesi (İngilizce: crusher backing compound; sahada “dolgu ilacı”, “yastıklama malzemesi” veya “backing” olarak da bilinir), konik ve jiratuar kırıcılarda manganez aşınma astarları ile taşıyıcı gövde arasındaki boşluğa dökülen iki bileşenli epoksi esaslı bir malzemedir. CSP Mühendislik’in kendi markası olan Aurox kırıcı astar yastıklama ilacı, bu amaçla geliştirilmiş iki bileşenli epoksi dolgu ürünüdür; CSP ayrıca sektörün bilinen markası Nordbak (Loctite/Henkel) dolgu malzemelerini de temin eder.
Dolgu malzemesi küçük bir kalem gibi görünse de astar ömrünü, kırıcının güvenilirliğini ve bir sonraki değişimin kolaylığını doğrudan belirler. Bu kılavuz, dolgu malzemesinin görevini, doğru uygulama adımlarını ve sahada en sık yapılan hataları anlatır.
Dolgu Malzemesi Neden Gereklidir?
Döküm manganez astarlar ile kırıcı kafası veya kazanı arasında, döküm toleransları nedeniyle düzensiz boşluklar kalır. Astar yalnızca belirli noktalardan temas ederse, kırma kuvvetleri bu noktalarda yoğunlaşır. Sonuç:
- Astar desteksiz bölgelerde esner ve çatlar,
- Astar gevşer, vuruntu yapar ve oturma yüzeylerini döver,
- Kafa ve kazan yüzeylerinde kalıcı hasar oluşur.
Dolgu malzemesi bu boşlukları tamamen doldurarak astarın her noktadan desteklenmesini sağlar, darbe ve titreşimi geniş bir alana dağıtır ve astarın tam ömrünü kullanmasına imkân verir. Kurşun veya çinko gibi geleneksel metal dolgularla karşılaştırıldığında epoksi dolgular; ergitme ekipmanı gerektirmez, daha güvenlidir ve sökümü daha kolaydır.
Dolgu Malzemesi Türleri
- Aurox kırıcı astar yastıklama ilacı (CSP Mühendislik): Büyük jiratuar kırıcılar, konik kırıcılar ve öğütme değirmenlerindeki aşınma parçalarını desteklemek için yüksek basınç dayanımı ve darbe direnci sunan iki bileşenli epoksi dolgu. Kolay karıştırma ve döküm sağlayan viskozitesi ve soğuk bölgelerde de performansını koruyacak şekilde tasarlanması öne çıkan özellikleridir. Ayrıntılar için Aurox backing compound rehberimize bakabilirsiniz.
- Standart dolgu (ör. Nordbak Standard Backing): Konik ve jiratuar kırıcıların genel uygulamaları için.
- Yüksek performanslı dolgu (ör. Nordbak HP Crusher Backing / Loctite PC 9020): Ağır darbe, büyük kırıcılar ve yüksek yük uygulamaları için. Teknik föyüne göre kuru serviste yaklaşık −30 °C ile +105 °C arasında çalışacak şekilde tasarlanmıştır.
- Dökülebilir aşınma ve kama ürünleri: Ör. eksantrik sıvı kama (liquid wedge) gibi, eksantrik ve burç bölgelerinde boşluk doldurmak için kullanılan özel ürünler. Bkz. Aurox eksantrik sıvı kama ve eksantrik sıvı kama uygulama rehberi.
Hangi ürünün kullanılacağı, kırıcı üreticisinin tavsiyesine ve kırıcının boyutuna göre belirlenmelidir. Bazı modern konik kırıcılar dolgusuz astarlarla tasarlanmıştır; bu kırıcılarda dolgu kullanılmaz.
Ne Kadar Malzeme Gerekir?
Gerekli miktar, astar–gövde arasındaki boşluk hacmine bağlıdır ve kırıcı üreticileri ile dolgu üreticileri model bazında tablolar yayınlar. Pratikte:
- Hesaplanan miktarın üzerine bir miktar güvenlik payı eklenmelidir; döküm yarıda kalırsa ikinci karışım, ilk karışım kürlenmeye başladığında yapılmış olur ve katmanlı, zayıf bir dolgu oluşur.
- Büyük kırıcılarda birden fazla set aynı anda hazırlanır ve kesintisiz dökülür.
Boşluk hacminin ölçülmesi ve set sayısının belirlenmesi için adım adım yöntemi kırıcı dolgu malzemesi miktar hesabı rehberimizde anlattık.
Adım Adım Uygulama
1. Yüzey hazırlığı
- Kafa, kazan ve astarların dolgu ile temas edecek yüzeyleri eski dolgu, toz, yağ ve gevşek malzemeden tamamen temizlenir.
- Astar, üreticinin talimatına göre tam olarak yerine oturtulur ve sabitlenir (kilit somunu, cıvatalar). Dolgu malzemesi astarı yerine “oturtmaz”; yalnızca boşlukları doldurur.
- Dolgunun sızabileceği boşluklar (astarın alt kenarı, cıvata delikleri) macun, köpük veya uygun bir baraj malzemesiyle kapatılır. Bu baraj, epoksiyi istenen hacme yönlendirir.
2. Sıcaklık kontrolü
- Epoksi reçine ve sertleştiricinin işlenebilirliği ve kürlenmesi sıcaklığa çok bağlıdır. Ürün föyündeki önerilen uygulama sıcaklığı aralığına uyulmalıdır.
- Soğuk havada hem malzeme hem de kırıcı parçaları önceden ılıtılmalıdır; soğuk malzeme koyulaşır, boşlukları dolduramaz ve kürlenme uzar.
- Sıcak havada ise kullanım süresi (pot life) kısalır; karışım hızla dökülmelidir.
Kış koşullarında ılıtma, çadır ve ısıtıcı kullanımı ile kürlenme takibi için soğuk havada dolgu uygulaması rehberimize bakabilirsiniz.
3. Karıştırma
- Reçine ve sertleştirici, ambalajdaki oranlarla tamamı karıştırılır; kısmi karışım yapılmaz.
- Karıştırma, düşük devirli bir karıştırıcıyla, kabın kenarları ve dibi dâhil homojen renk elde edilene kadar yapılır. Eksik karıştırılmış dolgu yumuşak kalır.
- Karıştırma sırasında içeri hava hapsedilmemelidir.
4. Döküm
- Karışım hemen ve kesintisiz dökülür. Örneğin Loctite PC 9020 için 25 °C’de çalışma süresi yaklaşık 20 dakikadır; dökülen kütle büyüdükçe ekzotermik reaksiyon nedeniyle kürlenme hızlanır.
- Döküm tek noktadan ve yavaşça yapılmalı; malzemenin boşluğu alttan yukarı doldururken havayı önünden itmesi sağlanmalıdır.
- Manto dolgusunda dolgu, besleme ağzındaki döküm deliklerinden dökülür; dolgu seviyesinin her noktada aynı yüksekliğe ulaştığı kontrol edilir.
5. Kürlenme
- Kırıcı, dolgu fonksiyonel kürlenmesini tamamlamadan yük altına alınmamalıdır. Örneğin PC 9020 için 25 °C’de fonksiyonel kürlenme süresi yaklaşık 8 saattir; düşük sıcaklıkta bu süre uzar.
- Kürlenme kontrolü için aynı karışımdan alınan küçük bir numunenin sertliği referans olarak kullanılabilir.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Yetersiz miktarda malzeme hazırlamak | Yarım kalan döküm, katmanlı ve zayıf dolgu |
| Kısmi karışım veya oransız karıştırma | Yumuşak kalan, kürlenmeyen dolgu |
| Soğuk parçalara dökmek | Boşluklar dolmaz, kürlenme uzar |
| Baraj yapmadan dökmek | Dolgu sızar, hacim eksik kalır |
| Kürlenmeyi beklemeden çalıştırmak | Dolgu ezilir, astar gevşer ve çatlar |
| Kirli/yağlı yüzeyler | Boşluklu ve tutunmayan dolgu |
Gevşeyen astar, yumuşak kalan dolgu veya çatlayan manto gibi belirtilerin kök neden analizi için dolgu malzemesi arızaları ve çözümleri rehberimize göz atabilirsiniz.
Dolgunun Sökülmesi
Astar değişiminde eski dolgu, astarla birlikte çıkarılır. Epoksi dolgular ısıyla yumuşar; üretici talimatına uygun şekilde ısıtma, sökmeyi kolaylaştırır. Kafa ve kazan yüzeyleri bir sonraki döküm öncesi kalıntılardan tamamen temizlenmelidir. Değişim adımlarının tamamı için manto ve konkav değişim kılavuzumuza bakabilirsiniz.
İş Güvenliği
- Epoksi reçine ve sertleştiriciler cilt ve gözle temasta tahriş ve hassasiyet yapabilir; eldiven, gözlük ve uygun iş kıyafeti kullanılmalıdır.
- Ürünün güvenlik bilgi formu (SDS) uygulama öncesinde okunmalı, havalandırma şartlarına uyulmalıdır.
- Kürlenme sırasında büyük kütlelerde sıcaklık yükselir; taze dolguya dokunulmamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Dolgu malzemesi astar ömrünü uzatır mı?
Evet. Astarın her noktadan desteklenmesi, çatlama ve gevşeme riskini azaltarak astarın tasarlanan aşınma sınırına kadar kullanılmasını sağlar.
Çinko dolgu yerine epoksi dolgu kullanılabilir mi?
Çoğu modern kırıcı üreticisi epoksi dolguyu önermektedir. Yine de kırıcınızın kılavuzunda belirtilen dolgu tipine uyulmalıdır.
Dolgu malzemesinin raf ömrü nedir?
Raf ömrü ürüne göre değişir ve ambalaj üzerinde belirtilir. Malzeme serin ve kuru bir yerde, donmaya karşı korunarak saklanmalıdır.
Epoksi Dolgu mu, Çinko Dolgu mu?
| Kriter | Epoksi dolgu (Nordbak vb.) | Çinko / metal dolgu |
|---|---|---|
| Uygulama | Oda sıcaklığında karıştır-dök | Ergitme ekipmanı ve yüksek sıcaklık gerekir |
| İş güvenliği | Kimyasal maruziyet önlemleri yeterli | Erimiş metal, duman ve yanık riski |
| Sökme | Isıyla yumuşar, kolay sökülür | Zor ve zaman alıcı |
| Darbe sönümleme | İyi | Sert, sınırlı |
| Kullanım alanı | Modern konik ve jiratuar kırıcıların büyük çoğunluğu | Bazı eski tasarımlar ve özel uygulamalar |
Hangi dolgunun kullanılacağı her zaman kırıcı üreticisinin talimatına göre belirlenmelidir; bazı tasarımlarda belirli dolgu tipleri zorunludur.
Miktar Hesabı: Pratik Yaklaşım
- Kırıcı modeli ve astar tipi için üretici tablolarındaki dolgu hacmini bulun.
- Önceki değişimlerde gerçekte kullanılan miktarı kayıtlardan kontrol edin.
- İkisinden büyük olanın üzerine güvenlik payı ekleyin.
- Toplam miktarı tam set (reçine + sertleştirici) sayısına yuvarlayın; setleri bölerek karıştırmayın.
Kalan karışmamış setler bir sonraki değişim için uygun koşullarda saklanabilir. Karışmış malzeme ise kürlenmeden önce kullanılmalıdır.
Döküm Sırasında Kontrol Listesi
- Astarın tam oturduğu ve kilit somunu/cıvatalarının nihai torkta olduğu doğrulandı mı?
- Baraj ve sızdırmazlıklar yapıldı mı, sızıntı noktası kaldı mı?
- Malzeme ve parça sıcaklıkları ölçüldü mü?
- Yeterli sayıda set ve karıştırıcı hazır mı, ekip görev dağılımı yapıldı mı?
- Döküm noktaları ve hava çıkışları belirlendi mi?
- Referans numune alındı mı?
- Kürlenme süresinin dolacağı saat kaydedildi mi?
Eksantrik Sıvı Kama ve Kilitleme Ürünleri
Dolgu malzemelerinin yanı sıra kırıcılarda sık kullanılan iki ürün grubu daha vardır:
- Eksantrik sıvı kama: Konik kırıcıların eksantrik ve burç bölgesindeki boşlukları doldurmak ve parçaları sabitlemek için kullanılan dökülebilir malzemelerdir. Uygulama, kırıcı üreticisinin onayladığı bölgelerde ve talimatlara uygun yapılmalıdır.
- Kilitleme bileşikleri (locking compound): Cıvata ve somunların titreşimle gevşemesini önler, bağlantı noktalarını korozyona karşı korur. Kırıcı ve elek bağlantılarında yaygın olarak kullanılır.
Bu ürünler hakkında daha fazla bilgi için eksantrik sıvı kama ve Nordbak locking compound sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sahadan Bir Örnek: Katmanlı Dolgu
Büyük bir konik kırıcıda astar değişiminde dolgu miktarı yetersiz hesaplanmış, ilk karışımlar döküldükten sonra yeni setlerin hazırlanması yaklaşık bir saat sürmüştü. Bu sırada ilk dolgu kürlenmeye başlamış ve iki katman arasında zayıf bir ara yüzey oluşmuştu. Bir sonraki astar söküldüğünde dolgunun bu ara yüzeyden ayrıldığı ve astarın üst bölgesinde çatlaklar başladığı görüldü. Tesis, sonraki değişimlerde dolguyu tek seferde dökebilecek miktarda ve ekip sayısında hazırlık yaptı; sorun tekrarlanmadı.
Daha Fazla Soru
Dolgu malzemesi astarın oturma yüzeyine sızarsa ne olur?
Oturma yüzeylerinde dolgu kalıntısı, astarın tam oturmasını engelleyebilir. Bu nedenle astar önce mekanik olarak tam oturtulur, dolgu ise yalnızca arkadaki boşluğa dökülür.
Kürlenmiş dolgu ne kadar sıcaklığa dayanır?
Ürüne göre değişir; örneğin PC 9020’nin kuru servisteki en yüksek çalışma sıcaklığı teknik föyünde yaklaşık 121 °C olarak belirtilir. Kırıcının normal çalışma sıcaklıkları bu sınırın altındadır.
Jiratuar kırıcılarda da aynı dolgu kullanılır mı?
Dolgu malzemeleri hem konik hem jiratuar kırıcılar için kullanılır; ancak büyük jiratuar kırıcılarda dolgu hacmi ve uygulama prosedürü farklıdır, üretici talimatları esas alınmalıdır.
CSP Mühendislik ile Dolgu Malzemeleri
CSP Mühendislik, kendi markası Aurox kırıcı astar yastıklama ilacı ve Aurox eksantrik sıvı kama ile birlikte Nordbak backing compound ve Nordbak eksantrik sıvı kama gibi crusher backing ürünlerini stoktan temin eder ve uygulama desteği verir. Kırıcınız için doğru ürün ve miktarı belirlemek üzere bize ulaşın.
